woensdag 10 december 2008

Binnenkort verschijnt:

En al was mijn moeder thuis. Praktische handreiking bij het vormgeven van dagarrangementen.

Onder redactie van Anja Hol, Leonie Heutz, Fred Verhees en Astrid van de Weijenberg, Uitgeverij SWP Amsterdam. ISBN: 9789066659988224. Eerste druk 2008
Andere tijden, andere schooltijden?

Column in Management Kinderopvang, december 2008

‘In het belang van werkende ouders en de buitenschoolse opvang passen wij onze schooltijden aan.’ Die mededeling stond het afgelopen jaar in veel nieuwsbrieven aan ouders van basisschoolleerlingen. Een verrassende ontwikkeling: scholen die rekening houden met ouders én met kinderopvang. Jarenlang was dat vloeken in de kerk.
Dat veel scholen hun schooltijden aanpassen, komt door de Wet flexibilisering schooltijden, die geeft scholen meer vrijheid om zelf de schooltijden te bepalen. Een van hun wensen is gelijke eindtijden voor boven- en onderbouw. Nu nog maken bovenbouwleerlingen meer uren dan onderbouwleerlingen. De meeste scholen willen daarvan af. Is dat echt om het ouders gemakkelijker te maken of vooral omdat het voor de eigen personeelsinzet veel gunstiger is? De verwijzing naar het belang van werkende ouders en de buitenschoolse opvang doet nogal geforceerd aan.
Natuurlijk concluderen dagindelingcommissies en -taskforces dat de huidige schooltijden niet goed afgestemd zijn op werkende ouders. En ook voor de kinderopvang is het prettig als de schooltijden aangepast worden. Het liefst een continurooster met een lange middag vrij. Dan kan de bso medewerkers een prettig contract bieden en op zo’n lange middag kun je veel meer doen.
Maar uit enquêtes blijkt, zo laat een rapport van de SKWgroep zien, dat ouders die eenmaal gewend zijn aan het traditionele lesrooster vaak sceptisch staan tegenover verandering. Ook de oudervereniging Ouders & Coo merkt dat. De vereniging krijgt veel telefoontjes van verontruste ouders over het wijzigen van de schooltijden. Zo’n wijziging grijpt namelijk diep in in het dagelijkse leven van gezinnen.
Moet je het daarom maar niet doen? Nee, want uit diezelfde enquêtes blijkt dat nieuwe ouders wel degelijk enthousiast zijn voor het continurooster. Betekent dat dat onze vrije woensdagmiddag een reliek uit vervlogen tijden is? Moeten wij ons spiegelen aan Scandinavisch model? Gaan onze kinderen over tien jaar hele dagen naar de brede school? Ook dat niet, lijkt mij. Uit de onlangs gehouden Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en CBS blijkt dat Nederlanders, mannen en vrouwen, het liefst een werkweek hebben van 25 tot 28 uur. Buitenlanders kijken bovendien jaloers naar ons deeltijdland. Ik denk dat minister Rouvoet daarom helemaal niet conservatief is, zoals zijn critici beweren, als hij pleit voor gezinsvriendelijk werkgeverschap. Meer kinderopvang is goed en nodig, maar geen oplossing voor iedereen. Er zijn in Nederland nog heel veel ouders die veel tijd met hun kinderen willen doorbrengen.

maandag 20 oktober 2008

Binnenkort verschijnt:

En al was mijn moeder thuis. Praktische handreiking bij het vormgeven van dagarrangementen.

Onder redactie van Anja Hol, Leonie Heutz, Fred Verhees en Astrid van de Weijenberg, Uitgeverij SWP Amsterdam. ISBN: 9789066659988224. Eerste druk 2008
Deltacommissie

Column in Management Kinderopvang, oktober 2008

GroenLinks wil een Deltacommissie om de jeugdproblematiek aan te pakken. Zo lees ik in de Volkskrant. Gelukkig is er tegenwoordig voor alle moeilijke vragen in het leven één duidelijke oplossing: je zet een aantal mensen bij elkaar, zij onderzoeken de problemen en komen met een voorstel. Je noemt het taskforce. Of nee, dat is eigenlijk al weer verouderd. Deltacommissie is nu het toverwoord. Dat is nog niet tot de MOgroep doorgedrongen, die houdt het nog bij een taskforce. De MOgroep wil een Taskforce Kinderopvang-Onderwijs.
Waar dat geloof in een deltacommissie/taskforce vandaan komt, is onduidelijk. Want daags nadat Cees Veerman, de commissievoorzitter van de oorspronkelijke Deltacommissie met zijn ideeën en voorstellen kwam, werd zijn onderzoek al weer onderuit gehaald. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat de zeespiegel zo hard stijgt als de Deltacommissie verwacht.
Zou het anders zijn in de kinderopvang waar men het ook niet eens kan worden over de stijging of daling van de arbeidsparticipatie? Waar uitspraken over de toekomstige behoefte aan kinderopvang toch vooral uit de glazen bol moeten komen?
Het effect van prijs op de arbeidsparticipatie van vrouwen wordt overschat, zegt het SCP.
Bezuinigingen hebben wel degelijk groot effect op de arbeidsparticipatie, zegt oppositiepartij VVD. Niet waar, zegt Dijksma. In bijna een op de vijf gezinnen die gebruikmaken van gastouderopvang zal een van de ouders stoppen als bezuinigingen doorgaan, laat het Platform Kwaliteit Gastouderopvang uit onderzoek blijken. Het is niet te voorzien wat de effecten zijn van de door Dijksma aangekondigde maatregelen, zegt de MOgroep. En dat lijkt me heel eerlijk.
En dan verschijnt er ook nog gelijktijdig met grootschalige demonstraties voor behoud van de gastouderopvang een rapport dat meldt dat gastouderopvang beter is dan opvang in kinderdagverblijven. Een serieus te nemen onderzoek, door gerenommeerde onderzoekers, dat wel. Maar qua timing lijkt het een publiciteitsstunt.
Ook wij, als medewerkers van Management Kinderopvang, krijgen vaak de vraag of we niet voor eens en altijd goed kunnen uitzoeken wat het effect is van de Wet kinderopvang, en de effecten van lagere vergoedingen. Meer onderzoek dus in het blad. Onderzoek is inderdaad prachtig, maar een groot nadeel van onderzoek is de conclusie. Die luidt negen van de tien keer dat er meer onderzoek nodig is.

donderdag 2 oktober 2008

Majesteiten

Column in eigenWijs nr. 20, tijdschrift voor pedagogische medewerkers van Kinderopvang Humanitas

‘Elk kind dat in Nederland na 1980 geboren is, lijkt in de wieg gelegd te zijn in een t-shirt met de tekst: I am Special. Niet om de een of andere prestatie, maar vanzelf al. Wij prijzen de tekening van een kind van drie alsof het om een Picasso gaat. Dat is goed voor het zelfvertrouwen, maar het houdt wel de realiteit buiten de deur.’ Dit zijn woorden van Jan Derksen, hoogleraar klinische psychologie (Intermediair, 20 maart 2008). En wat is het gevolg, meent Derksen, op latere leeftijd zijn onze kinderen als tropische vissen in de Noordzee: de werkelijkheid is hard, alles doet hen zeer. Een tweejarige vindt zichzelf de koning van het heelal, het middelpunt van de wereld. In die fase moet je een kind daarom ‘optimaal frustreren’, vindt Derksen. En optimaal frustreren is bijvoorbeeld een kind laten verliezen met een spelletje, maar ook hem laten zien dat hij valt omdat zijn beentjes nog te kort zijn. Zo voorkom je dat kinderen opgroeien met het idee dat ze al helemaal perfect zijn.
Derksen verwoordt voor mij waarom ik zo’n moeite heb met het nieuwe kindercentrum dat onlangs bij mij om de hoek is geopend. Sorry, het is geen kindercentrum, maar een kinderdagpaleis. Zo noemen ze zichzelf. Op de website worden kinderen aangesproken als hoogheden en majesteiten. De inrichting is een paleisje. Letterlijk. Met veel tronen en er is veel hermelijnrood en goud dat er blinkt. De kinderen zijn hier de koning van het heelal.
Commercieel gezien hebben de uitbaters groot gelijk. Het kindercentrum onderscheidt zich duidelijk van de concurrent die twee straten verderop is gevestigd. Het idee spreekt een bepaalde groep ouders aan, want om mij heen hoor ik enthousiaste geluiden.
Opeens ziet mijn eigen vertrouwde kindercentrum er kaal en ongezellig uit. Toch zou ik het niet willen inruilen voor het nieuwe. Hier worden de kinderen niet als majesteiten op hun wenken bediend, maar leren ze juist op hun beurt wachten, samen delen en samen spelen.
Achter iedere inrichting zit een filosofie. Ook al is die niet meteen zichtbaar. Aan pedagogische medewerkers de taak om ouders uit te leggen waarom hun kindercentrum eruit ziet zoals het eruit ziet. Zodat ze zien dat er misschien wel meer goud blinkt in een sober en rustig ingericht kindercentrum dan in een sprookjespaleis.

maandag 22 september 2008

Vergeet de lelijke woorden

Column in Management Kinderopvang, september 2008

Moeten peuters leren of mogen peuters peuteren? Deze discussie laaide afgelopen maanden weer op door het advies van de Onderwijsraad. Die publiceerde het rapport ‘Een rijk programma voor ieder kind’ en stelde dat de kinderopvang meer educatief moet zijn. Want leidsters in de kinderopvang kijken vooral of de kinderen geen vingers tussen de deur krijgen of dat ze niet uit de schommel vallen: zo zei een woordvoerster van de Onderwijsraad dat in dagblad BN/De Stem. Diplomatie is niet de sterkste kant van de Onderwijsraad zullen we maar denken. Kijk bijvoorbeeld maar naar het woord leeropvang dat de raad bedacht voor deze nieuwe kinderopvang. Niet alleen een vreselijk lelijk woord, maar het zet de discussie meteen op scherp. Want leren kinderen in de kinderopvang niet altijd, ook zonder ‘rijk programma’? Het woord ontbeert bovendien ieder speels karakter. Weg nuance dat kinderen al spelend leren. Met woorden als ‘leren’ en ‘programma’ zitten de tegenstanders van een op educatie gerichte kinderopvang meteen in de hoogste boom. De messen worden geslepen, de tegenstellingen zwaar aangezet.
Datzelfde zie je ook steeds weer gebeuren in de discussie over VVE. Onlangs zat ik om de tafel met een voor- en tegenstanders van VVE. Hoogleraar en taalpatholoog Sieneke Goorhuis-Brouwer versus hoogleraar orthopedagogiek Paul Leseman. Goorhuis heeft in diverse media haar afkeer van gestandaardiseerde programma’s voor jonge kinderen kenbaar gemaakt. Leseman breekt juist een lans voor VVE. Goorhuis grijpt graag terug naar vroeger, naar de tijd van de ouderwetse goedopgeleide kleuterjuf en speelzaalleidster. Met zo’n leidster is het keurslijf van een programma helemaal niet nodig, want zij houdt alle ontwikkelingsgebieden van het kind goed in de gaten, meent Goorhuis. Leseman ziet VVE juist als de ideale opleiding voor wie werkt met jonge kinderen. Pabo- en SPW-opleiding laten dat onderdeel nu liggen.
Maar naar Goorhuis’ ideale kleuterjuf is het zoeken als naar een speld in een hooiberg, net als naar de speelzaal waar Leseman’s VVE helemaal uitgevoerd wordt zoals het is bedoeld. Het is daarom niet gek dat de Onderwijsraad aandacht vraagt voor meer kwaliteit in de voorschoolse periode. Want ook Goorhuis is voorstander van meer algemeen stimulerende aandacht en een rijke omgeving voor jonge kinderen. Ook zij is voor scholing van leerkrachten en leidsters in de ontwikkeling van jonge kinderen. En ook Leseman vindt dat er meer aandacht moet komen voor kwaliteitsverhoging en niet alleen voor uitbreiding van VVE.
Het lijkt me daarom verstandig om in deze discussie niet te veel te kijken naar de woorden, maar te focussen op wat de partijen gemeenschappelijk hebben: een rijk aanbod voor kinderen op alle ontwikkelingsgebieden.

donderdag 21 augustus 2008

Hyperleidster

Column in eigenWijs 19, tijdschrift voor pedagogische medewerkers van Kinderopvang Humanitas

De kleerkasten van mijn kinderen liggen vol shirts met lijmvlekken. ‘Dat is sterke lijm, mam.’ Ja, dat heb ik gemerkt. Zelfs mijn Miele wast het er niet uit. Jaren heb ik mijn schouders erover opgehaald, maar op een dag trek ik toch de stoute schoenen aan. Ik stel de juf voorzichtig voor om eens op zoek te gaan naar een andere lijmfabrikant. Ze aanhoort mij welwillend. Een paar dagen later krijg ik mijn negenjarige dochter thuis. ‘Door jou ben ik nu de enige in de klas die een schort aan moet’, roept ze verontwaardigd.
Dochter boos en moeder heeft nu waarschijnlijk het etiket hyperouder opgeplakt gekregen. Ouders zitten namelijk in de hoek waar de klappen vallen. Of ze bekommeren zich te weinig om hun kinderen en sturen ze zonder ontbijt naar school. Of ze zijn té bezorgd. Die laatste groep heet tegenwoordig hyperouder. En vooral pedagogische medewerkers in de kinderopvang schijnen er last van te hebben. Ze betitelen maar liefst twintig procent van de ouders als hyperouder.
Ik zet daar mijn vraagtekens bij, zeker na de sterke-lijmervaring. Ben ik een hyperouder omdat ik een keer klaag over de lijm? Is een ouder die een opmerking heeft over de doorweekte schoenen na het buitenspelen een hyperouder? En de ouder die uitleg vraagt over de bult op een voorhoofd? Of de ouder die wil weten hoe de afdruk van een rijtje tandjes in de arm van zijn oogappel komt?
Ik geloof niet in dat cijfer van twintig procent. Of het moet twintig procent zijn van de pedagogische medewerkers dat je hyperleidster kunt noemen. Hyperleidsters zijn pedagogische medewerkers die bij voorbaat bang zijn voor een kritische opmerking van ouders. Ze denken alvast voor de ouders en willen iedere valpartij, buil of nat pak voor zijn.
Ik maakte het mee tijdens een ouderavond over uitdagend buitenspelen in de buitenschoolse opvang. Niet de ouders zetten daar vraagtekens bij de veiligheid of waren overbezorgd, maar de pedagogische medewerkers. Zij zagen overal gevaren en bezwaren.
Natuurlijk zijn er ook overbezorgde ouders, maar zelfs die zijn voor rede vatbaar. Als een pedagogische medewerker weet wat ze doet, daar achter staat en daar uitleg over geeft, kan ze iedere ouder overtuigen. Dat is mijn overtuiging. Het is niet erg om verantwoording af te leggen tegenover ouders. Dat hoort bij het vak. En wie bang is voor vuile kleren, die schaft toch gewoon een stapeltje overalls aan.